DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Doç.Dr. Erol İlhan
Doç.Dr. Erol İlhan
Giriş Tarihi : 10-08-2021 18:52

Olimpiyatlar ve Türkiye

Olimpiyat oyunları, Antik Yunan’dan günümüze kadar, belli dönemlerde kesintiye uğrasa da devam etmiş dünyanın en önemli ve uzun soluklu spor organizasyonu olarak kabul edilmektedir. İlk düzenlendiği tarihten itibaren toplumsal, siyasal, ekonomik etkileri ile yapıldığı bölgeye ayrıcalık kazandıran en önemli sosyo-kültürel olgulardan biri olmuştur.

 Kitle iletişim araçları aracılığıyla dünyanın her yerinden milyarlarca sporseverin takip ettiği Olimpiyat Oyunları; çok sporlu, çok kültürlü ve çok milletli yapısı ile spor tarihinde tartışmasız bir yere sahiptir. 

1896 yılında düzenlenmeye başlayan modern olimpiyat oyunlarını, şu ana kadar Amerika Birleşik Devletleri 4, İngiltere 3, Fransa, Almanya, Avusturalya, Yunanistan ve Japonya ikişer, İtalya, İsveç, Belçika, Hollanda, Finlandiya, Sovyetler Birliği, Meksika, Kanada, Güney Kore, Çin, İspanya ve Brezilya birer kez düzenleme fırsatı bulmuştur. 

Modern Olimpiyatların 125 yıllık süreci; ırkçı, siyasi ve ideolojik boykotlar, şiddet olayları, terör saldırıları, protestolar, doping skandalları, olimpiyat komitesinin yanlı tutumlarına sahne olmuştur. Tüm olumsuz gelişmelere rağmen düzenlendiği şehirde binlerce sporcu, antrenör, yönetici ve seyirciyi bir araya getiren, ülkelere prestij kazandıran, olimpiyatlar, insanlık tarihinin en önemli spor organizasyonu olma özelliğini sürdürmektedir. Olimpiyatlar, medya, spor endüstrisi, tüketim ve sponsorluk ekseninde, siyasi, ekonomik, toplumsal ve kültürel etkileriyle bu önemini artırarak sürdürecek gibi de görünmektedir.

2020/21 Tokyo Olimpiyatları

Japonya’nın ev sahipliğinde, 23 Temmuz - 8 Ağustos 2021 tarihleri arasında salgın şartlarında gerçekleşen 2020 Tokyo Olimpiyatları, modern olimpiyat tarihinde ertelenen ilk organizasyon olarak tarihe geçti. 

Tokyo Olimpiyatları’nda 205 ülkeden 11 bin 500 sporcu 33 spor dalında mücadele etti. Amerika Birleşik Devletleri 39 altın, 41 gümüş, 33 bronz olmak üzere toplam 113 madalya ile ilk sırada yer aldı. Amerika’yı, 38 altın, 32 gümüş, 18 bronz ve toplamda 88 madalya ile Çin takip etti.  Ev sahibi Japonya 27 altın, 14 gümüş, 17 bronz ve toplamda 58 madalya ile üçüncü oldu. İlk 10 içinde ise İngiltere, Rusya Olimpiyat Komitesi, Avusturalya, Hollanda, Fransa, Almanya ve İtalya yer almakta. İlk 10’daki ülkelere baktığımızda tamamının en az bir kez olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yaptığını aynı zamanda ekonomik, sosyal ve kültürel alanda söz sahibi olduklarını görüyoruz. Bu ülkelerin spora daha doğrusu futbol dışındaki branşlara da önem verdiklerini, seyirciliği değil aktif sporculuğu desteklediklerini biliyoruz. Kısaca spora yatırım yapan ve spor politikaları bulunan ülkelerle karşı karşıyayız. 

Madalyalar ve ülke sıralamalarının yanı sıra Tokyo Olimpiyatlarında Japonya takdir edilecek uygulamalarıyla da tarihteki yerini aldı. 

Çevreci uygulamalar 

  • Japonya, olimpiyatlarda dağıtılan toplam 5 bin adet altın, gümüş ve bronz madalyayı kampanya sonucu toplanan 80 bin ton atık elektronik malzemeden yaptı. 

  • Olimpiyat Köyü’ndeki 10 geçici binayı ahşap malzemeden inşa ettiler. Yerel yönetimler tarafından bağışlanan 40 bin parça ahşap kullanılarak yapılan tesisler oyunlar tamamlandıktan sonra geri dönüştürülerek, farklı projelerde kullanılacak. Ahşap malzemelerin üretim ve inşasında karbon salınımının yok denecek kadar az olduğu ifade ediliyor.

  • Medyada fazlaca yer bulan sporcu yatakları (medyaya göre antisex yatakları) ise, oyunlardan sonra geri dönüştürülecek karton ve plastik malzemeden modüler olarak yapıldı. 

  • Sporcuların ödüllendirildiği mavi renkli şeref kürsüleri de 24,5 ton atık ev plastiğinin kullanılmasıyla Japon sanatçı Asao Tokolo tarafından dizayn edildi. Çevreye ve insanlara saygılarıyla dikkat çeken Japonların geri dönüşümle ilgili duyarlılıkları, bundan sonraki olimpiyatlar için de örnek oluşturacak gibi.

Yeni branşlar

Tokyo Olimpiyatları’nda yeni spor branşları da ilk kez yarışmalara dahil edildi. Spor endüstrisince beslenen, genç izleyicilerin olimpiyatlara ilgisini artıracağı düşünülen sörf, bisiklet BMW serbest stil ve popüler sokak sporu kaykay Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından programa alındı. Programa dahil edilen tırmanma branşı ise kadın ve erkeklerde, rehberli, hızlı ve engelli tırmanış dallarında yapıldı. 

 2020 Tokyo Olimpiyatları 15,4 milyar dolar maliyetiyle, şu ana kadar en fazla harcama yapılan oyunlar olarak tarihe geçti. Televizyon telif haklarından 4 milyar dolara yakın gelir elde eden Olimpiyat Komitesi ise olimpiyatlardan en kazançlı çıkan kurullardan biri oldu. 

Olimpiyatlar ve Türkiye 

Türkiye Tokyo Olimpiyatları’na, 49’u kadın olmak üzere 108 sporcu ile katıldı. 18 branşta mücadele ettiğimiz olimpiyatlarda sporcuların alanlara göre dağılımı  ise şöyle gerçekleşti. Atıcılık 4, atletizm 25, badminton 1, bisiklet 2, boks 6, cimnastik 5, eskrim 1, güreş 9, halter 2, judo 6, karate 7, kürek 1, modern pentatlon 1, okçuluk 2, taekwondo 5, voleybol 12, yelken 8, yüzme 11. 

33 branşta yarışmaların yapıldığı oyunlarda, 15 dalda hiçbir sporcumuzun olimpiyatlara katılma vizesi alamadığını da belirtmemiz gerekir.

17 gün süren yarışmalarda Türkiye 2 altın, 2 gümüş, 9 bronz olmak üzere toplamda 13 madalya ile 35. sırada yer aldı. Okçuluk ve boks’da altın, karate ve boksda gümüş, güreş ve karatede üçer, taekwondo’da 2 ve cimnastikte 1 bronz madalya kazandı. Tokyo’da Okçuluk’ta Mete Gazoz, Kadınlar Boks’ta Busenaz Sürmeneli Türkiye’ye bir ilki yaşatarak olimpiyat şampiyonu oldular. Artistik cimnastik dalında ise ilk olimpiyat madalyamızı üçüncü olan Ferhat Arıcan ile kazandık. 

Türkiye’nin olimpiyat süreci ve bazı veriler

Türkiye ilk kez 1908 Londra Olimpiyatları ile başladığı olimpiyat yolculuğunda şu ana kadar  41’i altın, 27’si gümüş ve 36’sı bronz olmak üzere toplam 104 madalya kazandı. Bu 104 madalyanın 66’sı güreş, 11’i halter, 9’u taekwondo, 7’si boks, 4’ü karate, 3’ü atletizm, 2’si judo, 1’i de okçuluk ile artistik cimnastik branşlarından geldi. 30’un üzerindeki branşta yapılan olimpiyat oyunlarında Tokyo’ya kadar yalnızca 7 branşta madalya alabildik. 

Tokyo’da okçuluk ve artistik cimnastik branşlarında kazandığımız madalyalarla bu sayıyı 9’a çıkardık. 

Madalya dağılımına bakıldığında güreş branşının açık ara önde olduğunu görüyoruz. Ancak ata sporumuz güreşte de eski başarılı günlerin çok uzağındayız. 1948 Londra Olimpiyatları’nda 6 altın, 4 gümüş, 1 bronz madalya, 1960 Roma Olimpiyatları’nda 7 altın, 2 gümüş madalya kazandığımız güreş takımlarının çok gerisindeyiz. En iddialı olduğumuz branş olan güreşte, 2004 Atina, 2012 Londra ve 2020 Tokyo Olimpiyatları’nda altın madalya çıkaramadık. 

Dünya ve olimpiyat şampiyonu efsane sporcumuz Naim Süleymanoğlu ve Halil Mutlu sonrasında halterde de büyük bir çöküş yaşadığımızı belirtmemiz gerekir. Uzak doğu sporları taekwondo ve judoda madalya kazanmamıza rağmen istikrarlı olduğumuzu söyleyemeyiz. Olimpik sporların atası kabul edilen atletizmde şu ana kadar 1 gümüş, 2 bronz olmak üzere toplam 3 madalyamız var. Takım sporlarında kadınlar voleybol dışında varlık gösteremiyoruz. Yüzme ve su sporlarında herhangi bir derecemiz bulunmuyor. Olimpiyatların ana branşlarından eskrim ve bisiklette neredeyse yokuz. 

35. sırada bitirdiğimiz Tokyo Olimpiyatlarında, İran, Gürcistan, Özbekistan, Bulgaristan, Sırbistan ve Slovenya gibi ülkelerin gerisinde olduğumuzu da unutmayalım. 

Bu verilerde gösteriyor ki maalesef spor kültürüne sahip değiliz.  Hiçbir zaman bir spor ülkesi olamadık. Dişe dokunur bir spor politikamız da olmadı.  Aktif lisanslı sporcu sayısında Avrupa’nın çok gerisindeyiz. Devşirme sporculara bel bağlayan bir yönetim anlayışımız var. Olimpik sporlarda bireysel başarıların üstüne çıkıp, takım olarak adımızı duyuramıyoruz. 

Siyasetin spora olumsuz etkilerinin farkında olarak, federasyon başkanlıkları seçimlerinde siyaset kurumunun işaret ettiği adayların yönetime geldiği bir sistemden hızla uzaklaşmalıyız.  

Dört yılda bir yapılan ve binlerce sporcunun katıldığı bu büyük organizasyon, medyada da hak ettiği yeri bulamıyor. Olimpik ruhu anlayabilecek ve halka aktarabilecek bir medyanın çok uzağındayız. Bu olimpiyat döneminde de televizyonların ekranlarını, gazetelerin  ve internet sitelerinin sayfalarını asparagas haberlerle doldurduklarını gördük. Medyamız, olimpiyatları Anadolu Ajansı haberlerinden takip ederken, organizasyonun yapıldığı ülkeye herhangi bir muhabir gönderme zahmetine de katlanmadı.  

Devlet kanalı TRT bile TRT Spor’da olimpiyatlar devam ederken, yayının büyük bir bölümünü futbol ve transfer haberlerine ayırdı. Yine de hakkını teslim edelim,  TRT, TRT Spor ve TRT Yıldız ile olimpiyat oyunlarının tüm branşlarını bizlere ulaştırmayı başardı. 

Sonsöz 

Medyamızın, tarihin en büyük başarısı olarak aktardığı olimpiyat oyunlarına yakından baktığımızda, Tokyo Olimpiyatları’nı iyi analiz etmeli, hatalarımızdan ders çıkarmalı ve bugünden itibaren gerekli önlemleri almaya başlamalıyız ki, 2024 yılında Paris’te yapılacak oyunlarda hüsranla karşılaşmayalım. 

Kaynaklar

Karaküçük, S.(1989). Tarihi ve Politik Yönden Olimpiyat Oyunları, Ankara.

Koryürek C.(2003). Olimpiyadlar-Eski Olimpiyadlar, Modern Olimpiyadlar, Türklerde Olimpiyadlar, İstanbul.

Üstel, L. C.(2005). Atina’dan Atina’ya-1896-2004, Morpa Kültür Yayınları, İstanbul.

Yıldıran, İ.(2014). Antikiteden Moderniteye Olimpiyat Oyunları: İdealler ve Gerçekler, Hece (Batı medeniyeti Özel Sayısı), 18 (210-212): 555-570.

https://www.olimpiyatkomitesi.org.tr/Detay/Olimpiyatlar/Olimpiyat-Oyunlari-Tarihi/44/1 Erişim Tarihi 12.03.2021.

https://t24.com.tr/haber/tokyo-2020-15-4-milyar-dolar-ile-en-maliyetli-olimpiyat-oyunlari-oldu

http://www.olympic.org  

PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Beşiktaş614
  • 2Hatayspor613
  • 3Trabzonspor513
  • 4Altay612
  • 5Fatih Karagümrük611
  • 6Konyaspor511
  • 7Fenerbahçe510
  • 8Kayserispor610
  • 9Alanyaspor59
  • 10Gaziantep FK68
  • 11Galatasaray68
  • 12Sivasspor66
  • 13Adana Demirspor66
  • 14Yeni Malatyaspor66
  • 15Kasımpaşa55
  • 16Göztepe65
  • 17Antalyaspor65
  • 18Başakşehir FK63
  • 19Giresunspor51
  • 20Çaykur Rizespor61
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
Babe Tercüme
Reklamı Geç